Ada yang sebelum ini jarang sakit kepala, tetapi bila berpuasa, migrain datang menyerang tanpa amaran. Ada juga yang sudah biasa migrain, namun mendapati serangan menjadi lebih kerap dan lebih teruk semasa puasa.
Situasi ini sering disalah anggap sebagai perkara biasa yang “kena tahan”. Hakikatnya, migrain semasa puasa bukan sekadar berpunca daripada lapar semata-mata, tetapi melibatkan perubahan hormon, kitaran tidur dan tindak balas otak terhadap tekanan fizikal.
Artikel ini akan menghuraikan punca sebenar migrain semasa puasa, kenapa ia boleh menjadi lebih teruk, dan apa yang boleh dilakukan untuk mengurangkan risikonya secara berperingkat.
Apa Itu Migrain Dan Kenapa Ia Berbeza Dengan Sakit Kepala Biasa
Migrain bukan sakit kepala biasa.
Ia melibatkan sistem saraf pusat, khususnya perubahan aktiviti otak dan saluran darah. Migrain sering disertai simptom lain seperti loya, muntah, sensitiviti terhadap cahaya, bunyi dan bau, serta gangguan penglihatan.
Bagi sesetengah individu, migrain boleh menjejaskan fungsi harian sehingga tidak mampu bekerja atau fokus.
Apabila berpuasa, tubuh mengalami perubahan fisiologi yang boleh mencetuskan migrain jika tidak diurus dengan betul.
Hubungan Puasa Dengan Hormon Otak
Puasa sebenarnya memberi kesan positif kepada keseimbangan hormon otak jika dilakukan dengan cara yang betul.
Kajian mendapati puasa dikaitkan dengan peningkatan hormon serotonin dan tryptophan. Kedua-dua hormon ini berperanan penting dalam kestabilan mood dan kawalan sakit kepala.
Serotonin membantu mengawal saluran darah dalam otak, manakala tryptophan ialah bahan asas untuk penghasilan serotonin.
Namun, kesan positif ini hanya berlaku apabila tubuh berada dalam keadaan stabil.
Apabila puasa disertai dengan kurang tidur, dehidrasi atau tekanan berlebihan, kesan hormon ini boleh terganggu dan seterusnya mencetuskan migrain semasa puasa.
Kurang Tidur Adalah Pencetus Migrain Paling Teruk Semasa Puasa
Antara punca utama migrain semasa puasa ialah kurang tidur.
Perubahan jadual tidur akibat bangun sahur, tidur lewat dan tidur tidak berkualiti menyebabkan otak gagal melalui kitaran rehat yang sempurna.
Kurang tidur memberi kesan langsung kepada sistem saraf dan meningkatkan kepekaan otak terhadap rangsangan. Ini menjadikan serangan migrain lebih mudah berlaku dan lebih sukar dikawal.
Kajian menunjukkan bahawa kurang tidur semasa berpuasa dikaitkan dengan peningkatan serangan migrain yang lebih teruk dan berpanjangan.
Faktor Lain Yang Memburukkan Migrain Semasa Puasa
Selain kurang tidur, terdapat beberapa faktor lain yang sering mencetuskan migrain semasa puasa, antaranya:
1. Tekanan Dan Keletihan
Tekanan kerja, emosi dan keletihan fizikal meningkatkan hormon stres yang memberi kesan kepada saluran darah otak.
2. Dehidrasi
Kurang minum air antara berbuka dan sahur menyebabkan ketidakseimbangan elektrolit yang boleh mencetuskan sakit kepala dan migrain.
3. Perubahan Hormon Wanita
Bagi wanita, perubahan hormon semasa kitaran haid boleh meningkatkan sensitiviti terhadap migrain, terutamanya ketika berpuasa.
4. Sensitiviti Deria
Pendedahan kepada bunyi bising, cahaya terang dan bau kuat boleh menjadi pencetus migrain yang serius semasa puasa.
Makanan Yang Boleh Mencetuskan Migrain Semasa Puasa
Pemilihan makanan ketika sahur dan berbuka juga memainkan peranan besar.
Antara makanan yang sering dikaitkan dengan migrain ialah makanan tinggi tyramine, nitrates dan pemanis tiruan. Bahan-bahan ini boleh mencetuskan perubahan pada saluran darah otak.
Contoh makanan yang perlu dihadkan termasuk makanan diproses, makanan berpengawet, minuman bergula berlebihan dan makanan segera.
Cara Kurangkan Risiko Migrain Semasa Puasa
Migrain semasa puasa boleh dikurangkan dengan perubahan gaya hidup yang konsisten.
Antara langkah yang disarankan:
Pastikan tidur mencukupi dan berkualiti walaupun jadual berubah.
Minum air secukupnya antara berbuka hingga sahur.
Elakkan pendedahan berlebihan kepada bunyi bising, cahaya terang dan bau yang kuat.
Hadkan makanan tinggi tyramine, nitrates dan pemanis tiruan.
Urus stres dengan lebih tenang dan realistik sepanjang berpuasa.
Langkah-langkah ini membantu menstabilkan sistem saraf dan mengurangkan pencetus migrain.
Kesimpulan
Migrain semasa puasa bukan sekadar isu lapar atau kebiasaan sementara. Ia melibatkan interaksi kompleks antara hormon, tidur, hidrasi, tekanan dan pemakanan.
Puasa sebenarnya boleh memberi kesan positif kepada otak, tetapi hanya jika tubuh diurus dengan betul.
Dengan memahami punca sebenar migrain semasa puasa dan mengambil langkah pencegahan yang sesuai, risiko serangan boleh dikurangkan dan ibadah puasa dapat dijalani dengan lebih selesa.
Sumber:
Neurology Asia (2001)
Fasting in Mood Disorders: Neurobiology & Effectiveness (2013)
